Xe ghép — hành khách và tài xế chia sẻ chi phí chuyến đi — tồn tại trong vùng xám pháp lý tại Việt Nam. Luật Đường bộ 2024 (có hiệu lực 1/1/2025) lần đầu tiên đề cập cơ chế chia sẻ chuyến đi, nhưng ranh giới giữa hợp pháp và vi phạm vẫn còn mờ nhạt.
Xe ghép cá nhân chia sẻ chi phí
Khi tài xế đi theo tuyến cố định của mình và chỉ thu phần chi phí nhiên liệu + phí đường của từng hành khách, đây thường được coi là chia sẻ chi phí hợp lệ. Điều kiện: không có mục đích kinh doanh thuần túy, không dùng xe để chạy thuê nhiều chuyến/ngày không liên quan đến lịch trình cá nhân.
Ranh giới với kinh doanh vận tải
Nếu tài xế chạy xe ghép như nghề chính — nhiều chuyến/ngày, không phải tuyến cá nhân — thì cần đăng ký kinh doanh vận tải hành khách theo Nghị định 10/2020/NĐ-CP. Vi phạm có thể bị xử phạt 3-5 triệu đồng (xe máy) hoặc 6-8 triệu đồng (ô tô) theo Nghị định 100/2019.
Hợp đồng điện tử và ứng dụng kết nối
Luật Đường bộ 2024 thừa nhận hợp đồng vận tải điện tử. Các ứng dụng xe ghép hoạt động như nền tảng kết nối trung gian (tương tự mô hình AirBnB), không phải đơn vị kinh doanh vận tải trực tiếp. Tuy nhiên, nền tảng cần tuân thủ quy định về lưu trữ dữ liệu và xác minh tài xế theo Nghị định 13/2023/NĐ-CP về bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Khuyến nghị thực tế
Hành khách: Ưu tiên sử dụng ứng dụng có xác minh GPLX và bảo hiểm. Tài xế chạy bán thời gian (1-2 chuyến/ngày trên tuyến quen thuộc): rủi ro pháp lý thấp. Tài xế chạy toàn thời gian: nên tìm hiểu đăng ký hộ kinh doanh hoặc hợp tác với đơn vị vận tải có phép.